Dynamiczny rozwój bankowości elektronicznej i usług płatniczych sprawił, że coraz częściej spotykamy się z problemem tzw. nieautoryzowanych transakcji – sytuacji, w których z rachunku klienta znikają środki bez jego wiedzy i zgody. Zjawisko to stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnego sektora finansowego, a jego skala i konsekwencje prawne powodują, że odpowiedzialność instytucji finansowych jest przedmiotem rosnącego zainteresowania zarówno organów nadzoru, jak i samych klientów.
Na tle tej regulacji powstał spór pomiędzy Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów a bankami. Jak zwykle – w grze znajdują się duże pieniądze. Aktualne przepisy wymagają, aby bank — po otrzymaniu reklamacji klienta— zwrócił kwotę nieautoryzowanej transakcji lub przywrócił rachunek bankowy do stanu sprzed wystąpienia takiej transakcji w nieprzekraczalnym terminie – do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu (tzw. D+1). Zakłada to wprost ustawa o usługach płatniczych. Wyjątkiem od tej reguły są dwie sytuacje: jeśli zgłoszenie konsumenta nastąpiło później niż 13 miesięcy po transakcji lub jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie oszustwa ze strony konsumenta, o czym bank zawiadomił policję lub prokuraturę.
Stan kontroli banków – postępowania UOKiK
W komunikacie z 14.02.2024 UOKiK poinformował, że wszczął kolejne postępowania wobec kilku banków – m.in. Alior Bank, Bank Handlowy, Bank Ochrony Środowiska, Bank Pekao SA, Plus Bank – które kwestionowane są za niewywiązywanie się z obowiązku zwrotu środków w terminie D+1 lub za wprowadzanie konsumentów w błąd w odpowiedziach na reklamacje. Łącznie, w tym czasie toczyły się postępowania przeciwko 15 bankom.
Choć postępowania przed Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów toczą się już od kilku lat, dopiero teraz możemy spodziewać się przełomu w sprawie. Jak wynika z doniesień medialnych, UOKiK zbliża się do wydania rozstrzygnięć. Banki zainteresowane są wydaniem przez UOKiK tzw. decyzji zobowiązujących. W ramach takiej decyzji bank zobowiązuje się przed UOKiK do wdrożenia odpowiednich działań i dostosowania praktyki do ustalonej wersji. Decyzje zobowiązujące pomagają uniknąć kar finansowych, które są nakładane jeśli postępowanie zakończy się poprzez stwierdzenie naruszeń. Z drugiej strony, stanowisko UOKiK w tej sprawie jest konsekwentne i stanowcze – zwrot środków w terminie D+1 w przypadku nieautoryzowanej transakcji nakazują przepisy ustawy o usługach płatniczych i nie jest to kwestia uznaniowa dla banków. Jak łatwo się domyśleć, automatyzm, za którym optuje UOKiK, nie odpowiada bankom. Choć nie wiadomo jeszcze, czy w tej sytuacji banki dojdą do porozumienia w tej sprawie z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, to z radością należy przyjąć fakt, że możemy niebawem spodziewać się wiążących decyzji, a stanowisko UOKiK oraz aktualna praktyka nadzorcza wyraźnie wzmacniają pozycję klientów wobec banków, przypominając, że odpowiedzialność instytucji finansowych ma charakter obiektywny i wynika wprost z ustawy.
